خطاهای رایج در استفاده از دیگ بخار – دیگ بخار یا بویلر (Boiler) یکی از تجهیزات حیاتی در صنایع مختلف از جمله نیروگاهها، کارخانهها، کارواشها، گلخانهها و حتی مجموعههای ورزشی است. این دستگاه وظیفه دارد با استفاده از احتراق سوخت یا انرژی الکتریکی، آب را به بخار تبدیل کرده و انرژی لازم برای فرآیندهای صنعتی را فراهم کند.
با وجود اهمیت بالای دیگ بخار، در بسیاری از مواقع کاربران و اپراتورها در استفاده از آن دچار اشتباهاتی میشوند که نه تنها باعث کاهش راندمان سیستم میگردد، بلکه میتواند خطرات جدی همچون انفجار یا آتشسوزی را نیز به همراه داشته باشد. شناخت این خطاها و پیشگیری از آنها، اولین گام برای افزایش عمر مفید بویلر و تضمین ایمنی محیط کار است.
در این مقاله، به بررسی خطاهای رایج در استفاده از دیگ بخار و روشهای پیشگیری از آنها میپردازیم تا با رعایت نکات ایمنی و فنی، بتوانید از سرمایه خود به بهترین شکل حفاظت کنید.
خطاهای رایج در استفاده از دیگ بخار
۱. عدم انجام سرویس و نگهداری منظم
یکی از بزرگترین اشتباهات کاربران دیگ بخار، غفلت از سرویسهای دورهای است. بسیاری تصور میکنند که پس از راهاندازی بویلر، نیازی به چکاپ منظم وجود ندارد. این در حالی است که تجمع رسوبات، خوردگی قطعات و افت فشار به مرور زمان میتواند خسارتهای سنگینی به دستگاه وارد کند.
راهکارهای پیشگیری
- تنظیم برنامه سرویس دورهای (ماهانه و سالانه)
- شستوشوی منظم داخل دیگ برای جلوگیری از رسوبگذاری
- بررسی وضعیت مشعل، شیرها، پمپها و سیستم کنترل
- استفاده از تکنسینهای متخصص برای انجام سرویس
۲. استفاده از آب بدون تصفیه
کیفیت آب ورودی به دیگ بخار تأثیر مستقیم بر عملکرد و عمر مفید آن دارد. ورود آب سخت یا حاوی املاح زیاد، باعث ایجاد رسوب و کاهش راندمان حرارتی میشود.
راهکارهای پیشگیری
- نصب سختیگیر و سیستم تصفیه آب در ورودی دیگ
- انجام آزمایشهای دورهای برای بررسی کیفیت آب
- استفاده از مواد شیمیایی ضد رسوب و ضد خوردگی در صورت نیاز
۳. تنظیم نادرست فشار و دما
اپراتورهای غیرمتخصص گاهی فشار و دمای دیگ بخار را بالاتر از حد استاندارد تنظیم میکنند تا بخار بیشتری تولید شود. این کار ممکن است منجر به آسیب جدی و حتی انفجار بویلر شود.
راهکارهای پیشگیری
- رعایت استانداردهای طراحی کارخانه سازنده
- استفاده از مانومتر و ترموستات دقیق
- آموزش اپراتورها برای کار با دیگ بخار در شرایط ایمن
۴. نادیده گرفتن تستهای ایمنی
تستهایی مانند تست هیدرواستاتیک، تست فشار و تست شیر اطمینان باید بهطور منظم انجام شوند. بسیاری از کاربران این تستها را جدی نمیگیرند و همین موضوع میتواند منجر به بروز حوادث شود.
راهکارهای پیشگیری
- انجام تست فشار هر سال یکبار با حضور بازرس فنی
- اطمینان از عملکرد صحیح شیر اطمینان
- ثبت گزارش تستها برای بررسیهای آینده
۵. عدم آموزش اپراتور
بویلر یک دستگاه ساده نیست و نیاز به اپراتور ماهر دارد. استفاده از افراد غیرمتخصص میتواند موجب بروز خطا در راهاندازی، کنترل فشار و حتی خاموش کردن اضطراری شود.
راهکارهای پیشگیری
- برگزاری دورههای آموزشی تخصصی برای اپراتورها
- تهیه دستورالعملهای ساده و قابل فهم در کنار بویلر
- استخدام افراد باتجربه برای کار با دیگ بخار
۶. خاموش و روشن کردن مکرر بویلر
برخی از کاربران بهطور مکرر بویلر را خاموش و روشن میکنند تا در مصرف سوخت صرفهجویی کنند. این کار نه تنها مصرف سوخت را کاهش نمیدهد بلکه باعث استهلاک زودرس قطعات میشود.
راهکارهای پیشگیری
- استفاده از سیستم کنترل اتوماتیک برای مدیریت کارکرد بویلر
- تنظیم زمانبندی مناسب برای روشن و خاموش کردن
- مشورت با متخصص جهت بهینهسازی مصرف سوخت
۷. نادیده گرفتن نشتیها
نشتی بخار یا آب از لولهها و اتصالات یکی از مشکلات رایج است که اگر به موقع برطرف نشود، علاوه بر هدررفت انرژی، میتواند باعث خرابی قطعات و حتی خطر انفجار شود.
راهکارهای پیشگیری
- بازرسی منظم لولهها و شیرآلات
- تعویض به موقع واشرها و اتصالات فرسوده
- استفاده از تجهیزات باکیفیت و استاندارد
۸. عدم تهویه مناسب موتورخانه
وجود اکسیژن کافی برای احتراق مشعل ضروری است. در صورت تهویه نامناسب، احتراق ناقص صورت میگیرد و علاوه بر کاهش راندمان، خطر انتشار گازهای سمی نیز وجود دارد.
راهکارهای پیشگیری
- طراحی موتورخانه با سیستم تهویه مناسب
- نصب سنسورهای تشخیص گازهای سمی مانند CO
- جلوگیری از مسدود شدن دریچههای هوا
۹. بیتوجهی به مشعل و سیستم احتراق
مشعل قلب دیگ بخار است و هرگونه اختلال در آن باعث کاهش راندمان و افزایش مصرف سوخت میشود. رسوب دوده و تنظیم نادرست شعله از رایجترین مشکلات مشعل هستند.
راهکارهای پیشگیری
- سرویس منظم مشعل و تنظیم شعله
- بررسی کیفیت سوخت مصرفی
- استفاده از مشعلهای استاندارد و کممصرف
۱۰. استفاده از قطعات غیراستاندارد
برخی افراد برای کاهش هزینهها از قطعات دستدوم یا غیراستاندارد در تعمیر بویلر استفاده میکنند. این موضوع میتواند ایمنی سیستم را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد.
راهکارهای پیشگیری
- خرید قطعات یدکی اصلی و دارای گواهینامه استاندارد
- همکاری با نمایندگیهای معتبر سازنده دیگ بخار
- عدم استفاده از قطعات تعمیری ناشناخته
نتیجهگیری
استفاده صحیح از دیگ بخار نیازمند دقت، دانش و رعایت اصول ایمنی است. بیشتر خطاهایی که در این مقاله بررسی کردیم، ناشی از بیتوجهی کاربران به دستورالعملهای سازنده یا غفلت از سرویس و نگهداری منظم است.
با اجرای راهکارهای پیشگیری مانند تصفیه آب، آموزش اپراتورها، سرویسهای دورهای و استفاده از تجهیزات استاندارد، میتوان علاوه بر افزایش عمر مفید دیگ بخار، هزینههای تعمیر و خطرات احتمالی را نیز به حداقل رساند.
ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
بدون دیدگاه